“Rethinking” and “Meaning-Making”: An Exploration of the Functions of Religion (A Comparative Reading of Giddens’ Theory and the Teachings of Nahj al-Balagha)

Document Type : Original Article

Authors

1 Phd Candidate in Arabic Language and Literature of Razi University of Kermanshah and Lecturer, of Department of Islamic studies , Farhangian University, Tehran, Iran

2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Farhangian University, Tehran, Iran.

10.22099/jchr.2026.55546.1020

Abstract

Anthony Giddens, a contemporary theorist, has redefined the meaning of religion at the level of society by proposing theories of “rethinking” and “meaning-making” in the context of society and religion. His perspective is somewhat different from that of the extreme materialist movements that emerged from modernity. He considers the origin of religion to be a reaction to meaninglessness and considers “meaning-making” to be the most important characteristic of religion. By examining the achievements of modernity, he argues that religion can be a refuge for the present era, provided that it is reconsidered. Giddens’ perspective on religion is similar to Islamic teachings, especially those of Nahj al-Balagha. This issue led the present study to first explain the foundations and concepts of these theories using a descriptive-analytical method and then to identify their shortcomings and differences by analyzing and comparing these concepts with the teachings of Nahj al-Balagha. The result is that Giddens, with a functionalist approach, considers “meaning-making” to be one of the most important functions of religion and regards it as specific to this world. However, from the perspective of Nahj al-Balagha, meaning-making is not limited to this world and also includes the hereafter, while this world is a prelude to the hereafter. Nahj al-Balagha locates the main factor of religiosity within the human being, namely the innate human need for perfection and happiness in this world and the hereafter. However, Giddens has a reductionist and utilitarian view of religion and views religion as a tool for organizing material life.Giddens’ “rethinking” means going beyond the main principles and pillars of religion. This concept reduces religion to the level of everyday life and gives it a worldly character. However, reflection in Nahj al-Balagha has a broader horizon than this world and includes the hereafter, considering this world as a field for action and immortality in the hereafter.
 
 
 

Keywords

Main Subjects

References

قرآن کریم.
نهج­البلاغه.
ابن­منظور، محمد بن مکرم. (1414). لسان‌العرب. بیروت: دارالصادر.
امرائی، رحیم؛ امیری، اکبر. (1404). «بررسی و نقد دیدگاه جرج سانتایانا در باب چیستی و کارکرد دین». فلسفه دین، 22 (4)، 286-275. DOI: 10.22059/jpht.2025.397430.1006129
بروس، استیو. (1385). پارادایم سکولاریزاسیون. ترجمه‌ی امیر غلامی، در: www.zend2.com
جلایی­پور، محمدرضا. (1384). آشنایی با آراء و آثار آنتونی گیدنز در کتاب چشم­اندازهای جهانی. تهران: طرح نو.
جوادی آملی، عبدالله. (1382). دین­شناسی. تهران: أسراء.
ـــــــــــــــــــ (1387). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. قم: أسراء.
خسروپناه، عبدالحسین. (1389). کلام جدید با رویکرد اسلامی. قم: معارف.
دورکیم، امیل. (1381). تقسیم کار اجتماعی. ترجمه‌ی باقر پرهام، تهران: مرکز.
رابرتسون، یان. (1374). درآمدی بر جامعه­شناختی، ترجمه حسین بهروان، مشهد: آستان قدس رضوی.
زیوری، معصومه؛ نوری، هادی؛ غلامی، محمدرضا؛ قاسمی روشن، ابراهیم. (1399). «تحلیل محتوای قیاسی رابطه‌ی دین­داری و عدالت اجتماعی در نهج­البلاغه». پژوهشنامه نهج­البلاغه، 8 (32)، 41-60.
شاکرنژاد، احمد. (1397). معنویت­گرایی جدید – مؤلفه­های مفهومی، لوازم اعتقادی و نشانه­های گفتمانی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شجاعی زند، علیرضا. (1381). عرفی­شدن در تجربه مسیحی و اسلامی. تهران: باز.
ـــــــــــــــــــ (1380). دین، جامعه و عرفی شدن. تهران: مرکز.
صدر، سیدمحدباقر. (1402ق). فلسفتنا. بیروت: دارالتعارف.
صدیقی، بهرنگ. (1389). «تئوری ساخت­یابی آنتونی گیدنز: پیامدهای تئوریک و روش­شناختی و کاربرد عملی آن در جامعه­شناسی». پژوهش اجتماعی، 3 (9)، 141-167.
طباطبائی، سید محمدحسین. (1374). ترجمه تفسیرالمیزان. سیدمحمد باقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
عادلی، عبدالعلی. (1395). «ارزیابی نظریه گیدنز در باب دین و دنیوی شدن براساس مبانی اسلامی». اسلام و مطالعات اجتماعی، 3 (4)، 133-153. https://ensani.ir/fa/article/408956
ـــــــــــــــ. (1401). «بررسی انتقادی نظریه گیدنز در باب منشأ و معنابخشی دین، براساس آموزه­های قرآن». معرفت فرهنگی اجتماعی، 14 (1)، 29-46.
فصیحی، امان الله. (1391). نقد تبیین کارکردی دین. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
فولادی، حفیظ الله؛ معارفی، غلامرضا. (1400). «نظارت اجتماعی در نهج­البلاغه: مبانی و مصادیق». اسلام و مطالعات اجتماعی، 9 (3)، 83-107. DOI: 10.22081/jiss.2021.60079.1771
گیدنز، آنتونی. (1377). پیامدهای مدرنیت. ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز.
ـــــــــــــ (1382). فراسوی چپ و راست. ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: علمی.
ـــــــــــــ (1387). تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید. ترجمه‌ی ناصر موفقیان، تهران: نی.
ـــــــــــــ (1389). جامعه­شناسی. ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نی.
مختاری، سیامک؛ عبادی، مهدی؛ ابوالقاسمی، حسن. (1444). «تحلیل مفهوم التعامل السلمی و مؤشراته فی سیره‌ی الإمام علی (ع) بالاعتماد علی نهج البلاغه‌ی». دراسات حدیثه‌ی فی نهج البلاغه‌ی، 5 (2)، 61-74.
https://doi.org/10.30473/anb.2023.67272.1361
مصدقیان، حسین علی. (1387). «سیاقات الأخلاق الاجتماعیه‌ی من منظور نهج البلاغه‌ی». لجامعه‌ی رضوی للعلوم والتربیه‌ی، 2 (1)، 94-111.  https://ensani.ir/fa/article/299535 (بالفارسیه‌ی).
مطهری، مرتضی. (1389). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
همیلتون، ملکم. (1373). جامعه­شناسی دین. ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران: ثالث.
Berger.Peter.L. (1969). The Social Reality of Religion. London: Faber& Faber.

Files

Share

How to cite

Statistics