میراث جهانی منظر باستان شناسی ساسانی فارس؛ رویکردها و توسعه پایدار

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

History & Archaeology Dep, Shiraz University, Eram

10.22099/jchr.2025.53448.1012

چکیده

ساسانیان یکی از دو امپراتوری مهم ایران باستان هستند که بخش مهمی از تاریخ جنوب باختری آسیا را در طول هزاره یکم میلادی پدید آوردند. این پادشاهی به مدت 4 سده بر بخش های گوناگون آسیا چیرگی داشت و هماوردی جدی برای امپراتوری روم به حساب می آمد. خاستگاه نخستین پادشاهان این حکومت در فارس مرکزی در دشت های فیروزآباد، بیشاپور و سروستان بود. حجم گسترده ای از آثار باستانی در این مناطق وجود دارد که پس از تلاش نگارنده و همکاران ایشان تحت عنوان مجموعه "میراث جهانی منظر باستان‌شناسی محور ساسانی فارس" در چهل و دومین گردهمایی مجمع جهانی یونسکو در شهر منامه پایتخت بحرین در تیرماه 1397خورشیدی با شماره ثبت 1568 در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. راهکارهای توسعه پایدار با رویکردهای باستان شناسی در این منظر به عنوان ارزش های میراث فرهنگی ساسانی و به مثابه ابزار توسعه پایدار مورد استخراج قرار گرفته است. نویسنده این ارزش ها را به عنوان معیارهای ثبت جهانی منظر باستان شناسی ساسانی فارس برشمرده و سرانجام راهکار پویایی و توسعه پایدار منظر ساسانی را حفظ این ارزش ها از طریق همکاری علمی بین دانشگاهی در چارچوب یک طرح علمی منسجم معرفی کرده است. این معیارها عبارتند: منظر باستان‌شناسی ساسانی فارس با برداشت از سنّت‌های آئینی و فرهنگی هخامنشی و اشکانی، داد و ستد فرهنگی با هنر و معماری روم باستان و فرایند قابل ملاحظه تاثیر آن بر طراحی شهر، معماری و رویکردهای هنر ایران در دوره اسلامی را نشان می‌دهد. این منظر باستان‌شناختی شکوهمند نمونه‌های کامل و شاخص از شبکه‌ای کارآمد و کارا در استفاده از زمین و بهره برداری از منابع زیست‌بوم در داد و دهش با محیط زیست است که فنون، نوآوری و سبک معماری ویژه مانند برپایی گنبد بر طرح مربع اساسی‌ترین سهم ساسانیان در مهرازی (معماری) ایران در خاورمیانه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پژوهشنامه تاریخ تمدن

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 08 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار