بازتاب مؤلفه‌های تجدّد غربی در ساختار فکری و فناوری ایران صفوی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه تاریخ دانشگاه اراک

2 عضو هیات علمی دانشگاه اراک

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه اراک

10.22099/jchr.2025.53494.1013

چکیده

چکیده
یکی از وجوه مهم در مطالعه تحولات تمدنی ایران عصر صفوی، بررسی تأثیرات متقابل روابط ایران با جهان غرب و بازتاب آن در ساختار فکری و فناورانه جامعه ایرانی است. در پرتو ضرورت‌های سیاسی ناشی از تعارض‌های اروپاییان با امپراتوری عثمانی و نیز جذابیت روزافزون مظاهر فکری و تکنولوژیک تمدن غرب برای نخبگان ایرانی، مناسباتی میان ایران صفوی و دولت‌های غربی شکل گرفت که با رفت‌وآمد سیاحان، سفرا و صنعتگران غربی به دربار صفوی نمود یافت. این پژوهش، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسش است که بازتاب مؤلفه‌های تجدّد غربی در ساختار فکری و فناوری ایران صفوی چگونه شکل گرفت و چه اثری بر روند تحول تمدنی ایران نهاد. یافته‌ها نشان می‌دهد که این مناسبات، اگرچه به ظهور برخی از شاخصه‌های فکری نوین، تکنولوژی‌های نظامی و سازه‌های زینتی در جامعه ایرانی منجر شد، اما به دلیل محدودیت‌های ساختاری، نگاه تقدس‌گرایانه به سلطنت، غلبه حرمسرایی و اقتدارگرایی سیاسی، نتوانست به تحولی بنیادین در بطن جامعه بینجامد و در نهایت مظاهر تجدّد عمدتاً در محدوده طبقات فرادست باقی ماند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این مناسبات، اگرچه به ظهور برخی از شاخصه‌های فکری نوین، تکنولوژی‌های نظامی و سازه‌های زینتی در جامعه ایرانی منجر شد، اما به دلیل محدودیت‌های ساختاری، نگاه تقدس‌گرایانه به سلطنت، غلبه حرمسرایی و اقتدارگرایی سیاسی، نتوانست به تحولی بنیادین در بطن جامعه بینجامد و در نهایت مظاهر تجدّد عمدتاً در محدوده طبقات فرادست باقی ماند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

پژوهشنامه تاریخ تمدن

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 08 آذر 1404

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار